# Giấy Phép Tài liệu Tự Do GNU

## LỜI MỞ ĐẦU

Giấy Phép này nhằm mục đích làm cho sổ tay, cuốn sách giáo hay tài liệu ghi ra khác là tự do: để đảm bảo mọi người có quyền sao chép và phát hành lại tài liệu đó, có sửa đổi nó hay không, một cách thương mại hay không. Thứ hai, Giấy Phép này bảo tồn cho tác giả và nhà xuất bản có cách hưởng công trạng về sự cố gắng của mình, còn họ không được coi có chịu trách nhiệm về sự sửa đổi của người khác.

Giấy phép này là kiểu tác quyền ngược, có nghĩa là mọi sản phẩm bắt nguồn từ tài liệu này cũng phải là tự do về cùng ý nghĩa. Nó bổ trợ Giấy Phép Công cộng GNU (GPL), một giấy phép tác quyền ngược được thiết kế cho phần mềm dùng tự do.

Chúng tôi đã thiết kế Giấy phép này để dùng nó với sổ tay hướng dẫn cách sử dụng phần mềm tự do, vì phần mềm tự do cần thiết tài liệu cũng tự do: chương trình tự do nên có sẵn sổ tay cung cấp cùng những quyền tự do với phần mềm đó. Tuy nhiên Giấy phép này không bị hạn chế trong các sổ tay phần mềm; nó có thể được dùng với bất cứ văn bản nào, bất chấp chủ đề, bất chấp nó là cuốn sách được in ra hay không. Chúng tôi đề nghị Giấy phép này chính cho tài liệu nhằm mục đích hướng dẫn hay tham khảo.

## SỰ THÍCH HỢP VÀ LỜI ĐỊNH NGHĨA

Giấy phép này áp dụng cho bất kỳ sổ tay nào hay văn bản khác chứa thông báo được chèn bởi người giữ tác quyền, nói rằng nó có thể được phát hành với điều kiện của Giấy phép này. Tài liệu bên dưới đại diện bất cứ sổ tay hay văn bản nào như vậy. Bất cứ người riêng nào là người được cấp bản quyền, và được gọi là « bạn ».

Phiên bản đã Sửa đổi của Tài liệu có nghĩa là bất cứ văn bản chứa Tài liệu hay đoạn nào của nó, hoặc được sao chép đúng nguyên văn, hoặc với sự sửa đổi và/hay được dịch sang ngôn ngữ khác.

Tiết đoạn Phụ là phụ lục có tên hay tiết đoạn trước của Tài liệu mà diễn tả chỉ quan hệ của nhà xuất bản hay tác giả của Tài liệu với chủ đề chính của Tài liệu (hoặc với chủ đề liên quan) và không chứa gì nằm trong chủ đề chính đó. (Lấy thí dụ, nếu Tài liệu có tiết đoạn là cuốn sách giáo toán học, Tiết đoạn Phụ không thể diễn tả gì về toán học.) Quan hệ này có thể là liến kết lịch sử với chủ đề hay với chủ đề liên quan, hoặc là luận điểm hợp pháp, thương mại, thuộc triết học, thuộc đạo đức hay chính trị về chúng.

Tiết đoạn Bất Biến là Tiết đoạn Phụ có tiêu đề được xác định là Tiết đoạn Bất Biến trong thông báo nói rằng Tài liệu được phát hành dưới Giấy phép này.

Đoạn Bìa là văn bản ngắn được liệt kê là Đoạn Bìa Trước hay Đoạn Bìa Sau trong thông báo nói rằng Tài liệu được phát hành dưới Giấy phép này.

Bản sao Trong Suốt của Tài liệu nghĩa là bản sao cho máy đọc được, được đại diện theo một định dạng có đặc tả công bố cho mọi người xem, có nội dung cho người dùng xem và sửa đổi một cách trực tiếp và rõ ràng bằng trình soạn thảo văn bản giống loài hay (đối với ảnh được cấu trúc theo điểm ảnh) trình sơn giống loài hay (đối với bức vẽ) trình hiệu chỉnh bức vẽ được công bố rộng rãi, mà thích hợp để nhập vào trình định dạng văn bản hay để dịch tự động sang nhiều định dạng khác nhau thích hợp để nhập vào trình định dạng văn bản. Bản sao được tạo theo một định dạng tập tin Trong Suốt bằng cách khác trừ nó có mã định dạng được thiết kế để chặn hay can ngăn người đọc sửa đổi thì không phải là Trong Suốt. Bản sao không phải là Trong Suốt được gọi là Đục.

Những định dạng thích hợp với bản sao Trong Suốt gồm có ASCII chuẩn không có mã định dạng, định dạng nhập vào Texinfo, định dạng nhập vào LaTeX, SGML hay XML dùng một DTD được công bố, và HTML đơn giản phù hợp với tiêu chuẩn được thiết kế cho người sửa đổi. Những định dạng Đục gồm có PostScript, PDF, định dạng sở hửu có thể được đọc và sửa đổi chỉ bằng trình xử lý từ sở hữu, SGML hay XML cho đó DTD hay/và công cụ xử lý không được công bố, và HTML do máy tạo ra được tạo bởi một số trình xử lý từ chỉ cho mục đích xuất.

Trang Tiêu đề có nghĩa là, đối với cuốn sách được in ra, trang tiêu đề chính nó, cộng với trang sau nào cần thiết để hiển thị rõ ràng nguyên liệu phải xuất hiện trên trang tiêu đề, tùy theo Giấy phép này. Đối với văn bản theo định dạng không có trang tiêu đề như thế, Trang Tiêu đề nghĩa là văn bản gần vị trí hiển thị rõ ràng nhất tiêu đề của văn bản, nằm trước thân văn bản.

## SAO CHÉP ĐÚNG NGUYÊN VĂN

Cho phép bạn sao chép và phát hành Tài liệu trong bất cứ vật chứa nào, thương mại hay không, miễn là Giấy phép này, những thông báo tác quyền, và thông báo giấy phép nói rằng Giấy phép này áp dụng cho Tài liệu được tạo lại trong mọi bản sao, và bạn không thêm điều kiện khác nào vào những điều kịện của Giấy phép này. Không cho phép bạn sử dụng biện pháp kỹ thuật để gây trở ngại cho hay điều khiển hoạt động đọc hay sao chép thêm nữa những bản sao bạn tạo hay phát hành. Tuy nhiên, cho phép bạn chấp nhận sự đền bù trao cho bản sao. Nếu bạn phát hành số bản sao đủ lớn, bạn cũng phải tuân theo điều kiện trong phần 3.

Cũng cho phép bạn cho mượn bản sao, với cùng điều kiện nói trên, và cho phép bạn trình bày công khai bản sao.

## SAO CHÉP HÀNG LOẠT

Nếu bạn xuất bản số bản sao được in ra của Tài liệu hơn 100, và thông báo giấy phép của Tài liệu cần thiết Đoạn Bìa, bạn phải vây quanh mỗi bản sao trong bìa hiển thị rõ ràng tất cả các Đoạn Bìa này : Đoạn Bìa Trước trên bìa trước, còn Đoạn Bìa Sau trên bìa sau. Cả hai bìa cũng phải hiển thị rõ ràng bạn là nhà xuất bản những bản sao này. Bìa trước phải hiển thị tiêu đề đầy đủ có mỗi từ rõ ràng đều. Cho phép bạn thêm nguyên liệu nữa trên bìa. Việc sao chép chỉ thay đổi bìa, miễn là bìa bảo tồn tiêu đề của Tài liệu và thoả những điều kiện này, có thể được coi là việc sao chép đúng nguyên văn bằng cách khác.

Nếu những văn bản bắt buộc phải nằm trên bìa nào là quá dài để hiển thị rõ ràng, bạn nên hiển thị những đoạn thứ nhất được liệt kê (nhiều nhất hiển thị được rõ) trên bìa đó, và hiển thị văn bản còn lại trên các trang tiếp cận.

Nếu bạn xuất bản hay phát hành số bản sao Đục của Tài liệu hơn 100, bạn phải hoặc phát hành một bản sao Trong Suốt cho máy đọc được cùng với mỗi bản sao Đục, hoặc phát biểu trong hay với mỗi bản sao Đục một địa điểm trên mạng máy tính cho mọi người truy cập mà chứa một bản sao Trong Suốt hoàn thành của Tài liệu, không có nguyên liệu được thêm, vào đómọi người sử dụng mạng chung có thể truy cập để tải xuống vô danh và miễn phí bằng giao thức chạy mạng tiêu chuẩn công cộng. Nếu bạn sử dụng tùy chọn thứ hai, bạn cần phải theo một số bước hơi cẩn thận, khi bạn bắt đầu phát hành hàng loạt bản sao Đục, để chắc chắn là bản sao Trong Suốt này sẽ vẫn còn cho người dùng truy cập ở địa điểm đã ghi rõ trong ít nhất một năm sau lần cuối cùng bạn phát hành một bản sao Đục (một cách trực tiếp hay qua đại lý hay hãng bán) của bản sửa đổi đó cho công cộng.

Yêu cầu, nhưng không cần thiết bạn liên lạc với những tác giả của Tài liệu khá trước khi phát hành hàng loạt bản sao, để cho họ có dịp cung cấp phiên bản Tài liệu được cập nhật.

## SỬA ĐỔI

Cho phép bạn sao chép và phát hành Phiên bản đã Sửa đổi của Tài liệu với điều kiện của phần 2 và 3 trên, miễn là bạn phát hành Phiên bản đã Sửa đổi dưới chính xác Giấy Phép này, còn Phiên bản đã Sửa đổi làm nhiệm vụ của Tài liệu thì cấp quyền phát hành và sửa đổi Phiên bản đã Sửa đổi cho ai có bản sao của nó. Hơn nữa, bạn phải làm những việc này trong Phiên bản đã Sửa đổi:

- Dùng trên Trang Tiêu đề (cũng trên những bìa, nếu có) một tiêu đề khác biệt với tiêu đề của Tài liệu và với tiêu đề của phiên bản nào trước (các phiên bản trước, nếu có, nên được liệt kê trong phần Lịch sử của Tài liệu). Nhà xuất bản gốc cho phép thì bạn có quyền sử dụng cùng một tiêu đề với phiên bản trước.

- Liệt kê trên Trang Tiêu đề, làm tác giả, một hay nhiều người hay thực thể chịu trách nhiệm tạo sự sửa đổi trong Phiên bản đã Sửa đổi, cùng với ít nhất năm tác giả chính của Tài liệu (tất cả các tác giả chính, nếu số ít hơn năm).

- Ghi rõ trên Trang Tiêu đề tên của nhà xuất bản Phiên bản đã Sửa đổi, làm nhà xuất bản.

- Bảo tồn tất cả các thông báo tác quyền của Tài Liệu.

- Thêm một thông báo tác quyền thích hợp với sự sửa đổi của bạn, tiếp cận với các thông báo tác quyền khác.

- Chèn vào, đúng sau những thông báo tác quyền, một thông báo giấy phép cho phép mọi người sử dụng Phiên bản đã Sửa đổi với điều kiện của Giấy phép này, dùng mẫu được hiển thị trong Phụ lục bên dưới.

- Bảo tồn trong thông báo giấy phép đó những danh sách đầy đủ các Tiết đoạn Bất Biến và các Đoạn Bìa cần thiết đưa ra trong thông báo giấy phép của Tài liệu.

- Gồm có một bản sao chưa thay đổi của Giấy phép này.

- Bảo tồn phần tên Lịch sử, cùng với tiêu đề của nó, và thêm vào nó một mục phát biểu ít nhất tiêu đề, năm xuất bản, các tác giả mới và nhà xuất bản của Phiên bản đã Sửa đổi như đưa ra trên Trang Tiêu đề. Không có phần tên Lịch Sử trong Tài liệu thì bạn tạo một điều phát biểu ít nhất tiêu đề, năm xuất bản, các tác giả và nhà xuất bản của Tài liệu như đưa ra trên Trang Tiêu đề của nó, rồi thêm một mục diễn tả Phiên bản đã Sửa đổi như được phát biểu trong câu trước.

- Bảo tồn địa điểm trên mạng, nếu có, đưa ra trong Tài liệu cho mọi người truy cập một bản sao Trong Suốt của Tài liệu, cũng vậy địa điểm mạng đưa ra trong Tài liệu cho các phiên bản trước vào đó nó dưa. Cho phép bạn chèn những điều này vào phần Lịch sử. Cho phép bạn bỏ sót một địa điểm mạng đối với văn bản đã xuất bản ít nhất bốn năm trước Tài liệu chính nó, hoặc nếu nhà xuất bản gốc của phiên bản nó đề cập có cho phép.

- Đối với bất cứ phần nào tên Lời Báo Nhận hay Lời Đề Tặng, bảo tồn tiêu đề của phần, cũng bảo tồn trong nó toàn bộ nguyên liệu và giọng điệu đều của mỗi lời báo nhận và/hay lời đề tặng người đóng góp đã cho.

- Bảo tồn tất cả các Tiết đoạn Bất Biến của Tài liệu, cả văn bản lẫn tiêu đề đều không thay đổi. Số hiệu tiết đoạn hay tương đương không được xem là phần của tiêu đề tiết đoạn.

- Xoá bỏ tiết đoạn nào có tiêu đề Sự Xác nhận. Không cho phép Phiên bản đã Sửa đổi chứa tiết đoạn như vậy.

- Đừng thay đổi tiêu đề của kỳ cứ tiết đoạn tồn tại thành Sự Xác nhận hoặc thành gì xung đột với tiêu đề của bất cứ Tiết đoạn Bất Biến nào.

Nếu Phiên bản đã Sửa đổi gồm có tiết đoạn trước hay phụ lục thoả tiêu chuẩn của Tiết đoạn Phụ và không chứa nguyên liệu được sao chép từ Tài liệu, cho phép bạn tùy chọn xác định một số hay tất cả những tiết đoạn này là bất biến. Để làm như thế, hãy thêm các tiêu đề của chúng vào danh sách các Tiết đoạn Bất Biến trong thông báo giấy phép của Phiên bản đã Sửa đổi. Những tiêu đề này phải riêng biệt với bất kỳ tiêu đề tiết đoạn khác.

Cho phép bạn thêm một tiết đoạn có tiêu đề Sự Xác nhận, miễn là nó chứa chỉ sự xác nhận Phiên bản đã Sửa đổi của các bên khác nhau — lấy thí dụ, bài phê bình ngang hàng hay lời phát biểu rằng văn bản đã được tán thành bởi một tổ chức nào đó làm sự xác định có căn cứ của một tiêu chuẩn.

Cho phép bạn thêm một đoạn chứa đến năm từ làm Đoạn Bìa Trước, và một đoạn chứa đến 25 từ làm Đoạn Bìa Sau, vào kết thúc của danh sách các Đoạn Bìa trong Phiên bản đã Sửa đổi. Cho phép mỗi thực thể thêm (hay thu xếp thêm) chỉ một Đoạn Bìa Trước và chỉ một Đoạn Bìa Sau. Nếu Tài liệu đã chứa một đoạn bìa trên bìa đó, được thêm trước bởi bạn (hoặc được thu xếp thêm bởi cùng một thực thể bạn đại diện), không cho phép bạn thêm đoạn nữa; nhưng bạn có thể thay thế điều cũ nếu nhà xuất bản đã thêm nó cho phép dứt khoát.

(Những) tác giả và nhà xuất bản của Tài liệu không phải bằng Giấy Phép này cho phép sử dụng tên của họ trong tính công khai hoặc để xác nhận (trực tiếp hay được ngụ ý) bất cứ Phiên bản đã Sửa đổi nào.

## KẾT HỢP TÀI LIỆU

Cho phép bạn kết hợp Tài liệu với các tài liệu khác được phát hành dưới Giấy phép này, với điều kiện được xác định trong phần 4 trên về phiên bản đã sửa đổi, miễn là bạn gồm trong sự kết hợp đó tất cả các Tiết đoạn Bất Biến của tất cả các tài liệu gốc, chưa sửa đổi, và liệt kê tất cả chúng là Tiết đoạn Bất Biến của văn bản đã kết hợp, trong thông báo giấy phép của nó.

Văn bản đã kết hợp cần phải chứa chỉ một bản sao của Giấy phép này; cũng cho phép thay thế nhiều Tiết đoạn Bất Biến trùng bằng cùng một bản sao. Nếu có nhiều Tiết đoạn Bất Biến cùng tên nhưng khác nội dung, khiến mỗi tiêu đề tiết đoạn là duy nhất, bằng cách phụ thêm (trong ngoặc) tên của tác giả hay nhà xuất bản gốc của tiết đoạn đó, nếu được biết, hoặc một số hiệu. Điều chỉnh tương ứng những tiêu đề tiết đoạn trong danh sách các Tiết đoạn Bất Biến, trong thông báo giấy phép của văn bản đã kết hợp.

Trong sự kết hợp, bạn phải kết hợp bất kỳ tiết đoạn có tiêu đề Lịch sử của những tài liệu gốc khác nhau, thì tạo cùng một tiết đoạn có tiêu đề Lịch sử; cũng vậy kết hợp bất kỳ tiết đoạn có tiêu đề Lời Báo Nhận, và bất kỳ tiết đoạn có tiêu đề Lời Đề Tặng. Bạn phải xoá bỏ mọi tiết đoạn có tiêu đề Sự Xác Nhận.

## TẬP HỢP TÀI LIỆU

Cho phép bạn tạo một tập hợp chứa Tài liệu và các tài liệu khác nhau cũng được phát hành dưới Giấy phép này, và thay thế những bản sao riêng của Giấy phép này trong nhửng tài liệu khác nhau bằng cùng một bản sao được bao gồm trong tập hợp đó, miễn là bạn theo những quy tắc của Giấy phép này mọi phương diện khác đối với việc sao chép đúng nguyên văn mỗi tài liệu.

You may extract a single document from such a collection, and distribute it individually under this License, provided you insert a copy of this License into the extracted document, and follow this License in all other respects regarding verbatim copying of that document.

## TẬP HỢP VỚI SẢN PHẨM ĐỘC LẬP

Sự sưu tập Tài liệu hay các tài liệu dẫn xuất với các tài liệu hay sản phẩm riêng và độc lập khác, trong hay trên một khối tin của phương tiện lưu trữ hay phát hành, toàn bộ không phải được tính đến một Phiên bản đã Sửa đổi của Tài liệu, miễn là không có tác quyền sưu tập được tuyên bố về sự sưu tập đó. Sự sưu tập tài liệu như vậy được gọi là khối tập hợp, và Giấy phép này không áp dụng cho những sản phẩm độc lập khác được sưu tập với Tài liệu do chúng đã được sưu tập như thế, nếu bản thân chúng không phải là sản phẩm dẫn xuất của Tài liệu. Nếu như cầu Đoạn Bìa của phần 3 có thể được áp dụng cho những bản sao này của Tài liệu thì nếu Tài liệu có kích cỡ ít hơn một phần tư của toàn bộ kích cỡ của khối tập hợp, cho phép bạn hiển thị những Đoạn Bìa của Tài liệu trên bìa chung quanh chỉ Tài liệu bên trong khối tập hợp. Không thì những Đoạn Bìa của Tài liệu phải xuất hiện trên bìa chung quanh toàn bộ khối tập hợp.

## THÔNG DỊCH

Sự thông dịch được coi là kiểu sự sửa đổi, vì vậy cho phép bạn phát hành các bản dịch của Tài liệu với điều kiện của phần 4 trên. Khả năng thay thế Tiết đoạn Bất Biến bằng bản dịch cần thiết sự cho phép đặc biệt của mỗi người giữ tác quyền của nó, nhưng mà cho phép bạn gồm các bản dịch của một số hay tất cả các Tiết đoạn Bất Biến, thêm vào những phiên bản gốc của mỗi Tiết Đoạn Bất Biến. Cho phép bạn gồm một bản dịch của Giấy phép này, miễn là bạn cũng gồm phiên bản tiếng Anh gốc của Giấy phép này. Trong trường hợp xung đột giữa bản dịch và phiên bản tiếng Anh gốc của Giấy phép này, phiên bản gốc có quyền cao hơn.

## KẾT THÚC

Không cho phép bạn sao chép, sửa đổi, cấp phụ hay phát hành Tài liệu, trừ phi với những điều kiện dứt khoát của Giấy phép này. Bất cứ sự cố gắng khác nào để sao chép, sửa đổi, cấp phụ hay phát hành Tài liệu bị bãi bỏ, và sẽ kết thúc tự động các quyền của bạn dưới Giấy phép này. Tuy nhiên, những người đã nhận bản sao, hay quyền, từ bạn dưới Giấy phép này sẽ không có giấy phép bị kết thúc miễn là họ tiếp tục tuân theo hoàn toàn.

## BẢN SỬA ĐỔI TƯƠNG LAI CỦA GIẤY PHÉP NÀY

Tổ Chức Phần Mềm Tự Do có quyền công bố thỉng thoảng phiên bản đã sửa đổi mới của Giấy phép Tài liệu Tự do GNU (GFDL). Phiên bản mới như vậy sẽ có tinh thần tương tự với phiên bản hiện thời, còn có thể khác biệt trong chi tiết để giải quyết vấn đề hay sự quan tâm mới. Xem http://www.gnu.org/copyleft/.

Mỗi phiên bản của Giấy phép nhận một số hiệu phiên bản riêng. Nếu Tài liệu xác định rằng một phiên bản có số hiệu riêng của Giấy phép này hay bất cứ phiên bản sau nào áp dụng cho nó, bạn có tùy chọn tuân theo điều kiện hoặc của phiên bản đã xác định, hoặc của bất cứ phiên bản sau nào đã được công bố (không phải là nháp) bởi Tổ chức Phần mềm Tự do. Nếu Tài liệu không xác định một số hiệu phiên bản riêng của Giấy phép này, cho phép bạn chọn bất cứ phiên bản nào đã được công bố (không phải là nháp) bởi Tổ chức Phần mềm Tự do.

## Phụ Lục

Để dùng Giấy phép này trong một tài liệu bạn đã tạo, hãy gồm một bản sao của Giấy phép trong tài liệu, và thêm những thông báo tác quyền và giấy phép này đúng sau trang tiêu đề:

> Tác quyền © NĂM HỌ TÊN CỦA BẠN

> Có cấp quyền sao chép, phát hành và/hay sửa đổi tài liệu này với điều kiện của Giấy phép Tài liệu Tự do GNU (GFDL), Phiên bản 1.1 hay bất cứ phiên bản sau nào được công bố bởi Tổ chức Phần mềm Tự do; còn những Tiết đoạn Bất Biến là LIỆT KÊ CÁC TIÊU ĐỀ, còn những Đoạn Bìa Trước là LIỆT KÊ, và còn những Đoạn Bìa Sau là LIỆT KÊ. Một bản sao của giấy phép được gồm trong tiết đoạn có tiêu đề Giấy phép Tài liệu Tự do GNU .

Nếu bạn không có Tiết đoạn Bất Biến, hãy viết không có Tiết đoạn Bất Biến thay cho liệt kê những tiết đoạn bất biến. Vậy nếu bạn không có Đoạn Bìa Trước, viết không có Đoạn Bìa Trước thay cho liệt kê chúng; cũng vậy đối với Đoạn Bìa Sau.

Nếu tài liệu của bạn chứa mẫu thí dụ đáng kể của mã nguồn chương trình, khuyên bạn phát hành những mẫu này một cách song song dưới giấy phépphần mềm tự do đã muốn, v.d. Giấy phép Công cộng GNU (GPL), để cho phép người khác dùng mã này trong phần mềm tự do.